Lewis & Clark Expeditie

Lewis en ClarkDe wereldberoemde expeditie, ook wel de Corps of Discovery genoemd, was de eerste Amerikaanse wetenschappelijke legerexpeditie door het westen van de Verenigde Staten. In mei 1804 vertrok een kern van 33 man (aangevuld met 17 tijdelijke vrijwilligers) o.l.v. Kapitein Meriwether Lewis en Tweede Luitenant William Clark vanuit St. Louis over de Mississippi en de Missouri naar de Stille Oceaan. Een tocht van 6000 km per boot, paard en te voet. Over gevaarlijk en onbekend terrein met mysterieuze rivieren, reusachtige bergkammen en raadselachtige indianenstammen. En dan ook nog eens 5200 km terug…

Route van de expeditie

Route van de expeditie

Na de Louisiana Purchase van 1803 wilde President Thomas Jefferson een expeditie naar de Stille Oceaan organiseren. Decennia voordat hij president werd in 1801, had hij al plannen om het westelijk deel van de VS te verkennen en in kaart te brengen. Hij was gefascineerd door de boeken en de reizen van Kapitein James Cook, zijn gesprek met de avonturier John Ledyard en ‘The History of Louisiana’ van Antoine-Simon Le Page du Pratz. In zijn residentie te Monticello beschikte Jefferson over de grootste bibliotheek ter wereld inzake de geografie van het Noord-Amerikaans continent.

Hij was zich zeer bewust van het feit dat de Engelsen de lucratieve handel in pels bij de Columbia River in handen wilden nemen (Alexander Mackenzie’s ‘Voyages from Montreal’ uit 1801). Dit overtuigde hem om dit gebied zo snel mogelijk onder controle te krijgen voordat Europese landen het zouden opeisen. Na instemming van het Congres ging Jeffersons vurige wens in vervulling. Hij wilde:

1)  het enorme grondgebied verkennen en in kaart brengen
2)  een wetenschappelijk verslag van de flora en fauna
3)  de snelste handelsroute over water vinden (de mythische Noordwest-Passage)
4)  diplomatieke betrekkingen/handelsrelaties met Indianenstammen opzetten
5)  de heerschappij van de VS kenbaar maken (proclamation of sovereignty):

a) forten bouwen met de VS-vlag in top
b) vredesmedailles uitdelen aan opperhoofden van indianenstammen
c) de stammen informeren over de heerschappij van de VS
d) het geven van militaire demonstraties

800px-Camp-dubois-start

Start van de expeditie

Na een grondige voorbereiding in Camp Dubois begon op 14 mei 1804 de tocht naar de Stille Oceaan. Op hun lange verkenningsreis ontmoette het team vele indianenstammen. Zij zorgden ervoor dat de expeditie kon doorgaan. Zij gaven hen onderdak en eten tijdens de strenge winter. Zij voorzagen het team van kleding en paarden en begeleidden hen door de Rocky Mountains, zodat ze de tocht voort konden zetten. Het enige (en bijna fatale) conflict op de heenreis hadden ze met de oorlogszuchtige Sioux. Zonder de interventie van Black Buffalo zou het slecht zijn afgelopen met de expeditie.

In de winter van 1804-1805 bouwde de expeditie Fort Mandan in Noord-Dakota, bij de monding van de Knife River. Ze overwinterden tussen de gastvrije Mandan en de enigszins afstandelijke Hidatsa. De Mandan-nederzettingen hadden tweemaal zoveel bewoners als St. Louis in die tijd. Het team ontmoette hier Sacagawea, een circa zeventienjarige schone Shoshone, die als meisje van twaalf door de Hidatsa was ontvoerd. Zij zou een belangrijke rol gaan spelen bij het vervolg van de expeditie.

Sacagawea sprak verschillende talen, was bekend met het leefgebied van de Shoshone, zorgde voor voedsel, repareerde kleding en zou een diplomatieke rol gaan spelen bij de gesprekken met de plaatselijke opperhoofden. Het feit dat zij een vrouw was, was een gunstig teken voor de expeditie. Voor de indianen betekende het dat de blanken in vrede kwamen. Sacagawea’s echtgenoot Toussaint Charbonneau, die haar had gekocht van de Hidatsa, hielp als tolk en kok bij de expeditie. Hij was tevens een goede onderhandelaar bij de aanschaf van goederen. Hun zoontje Jean Baptiste was slechts 55 dagen oud toen ze gedrieën na de barre winter (-43 graden) met de expeditie uit Fort Mandan vertrokken!

Shoshone Kamp

Shoshone Kamp

Lewis en Clark volgden de Missouri naar haar bronnen en trokken over de Continental Divide via de Lemhi Pass (geboortegrond van Sacagawea). Hier vonden ze een nederzetting van de Shoshone, waar Lewis in gebarentaal probeerde te onderhandelen met het opperhoofd om paarden te bemachtigen voor de lange reis over de imposante Bitterroot Mountains.

Sacagawea arriveerde enige tijd later met Clark en de rest van de expeditie en haar werd gevraagd om als tolk te fungeren. Zij herkende meteen het Shoshone-opperhoofd, Cameahwait. Hij bleek haar broer te zijn!

De expeditie kreeg de paarden mee en m.b.v. de Shoshone-gids Old Toby reisden ze via een bergpassage naar een vallei met de beeldschone Bitterroot River. Ze maakten een kamp bij Traveler’s Rest om zich voor te bereiden op de verschrikkelijke reis (met sneeuw) over de zeer slecht begaanbare Bitterroot Mountains. Na elf dagen van ontberingen kwamen ze volkomen uitgeput en uitgehongerd uit de Bitterroot Mountains tevoorschijn bij de Weippe Prairie. Ze werden opgevangen door de Nez Percé, aan de dichtbevolkte westzijde van de Rocky Mountains. Mensen leefden hier al duizenden jaren lang. Archeologen vonden onlangs aan de noordelijke vork van de Clearwater River in Idaho stenen gebruiksvoorwerpen van meer dan 13,500 jaar oud!

In de volgende twee maanden zag de expeditie meer indianenstammen dan in de vorige twee jaar. Aan de zuidkant van de Columbia River bouwden ze in november 1805 Fort Clatsop voor onderdak en bescherming tegen de winter en om de aanwezigheid en soevereiniteit van de VS in het gebied te onderstrepen. Lewis had in Fort Clatsop (genoemd naar de plaatselijke Clatsop-Indianen) ruim de tijd om botanische aantekeningen te maken, want de regenachtige winter wilde maar niet overgaan.

Marias River

Marias River

Op 22 maart 1806 begon de expeditie aan haar terugreis.
Voordat ze over de Continental Divide trokken, splitsten ze zich bij Traveler’s Rest in meerdere groepen. Ze wilden meer grondgebied van de Louisiana Territory verkennen.

De groep van Lewis ging binnendoor naar de Great Falls om het meest noordelijke deel van de Marias River te verkennen. Hier raakten ze in gevecht met een groep Piegans van de Blackfeet-Indianen. Twee indianen werden gedood nadat ze getracht hadden wapens en paarden van het team te stelen. Dit was het enige schietincident met dodelijke afloop tijdens de verder vreedzame expeditie!

George Drouillard, de gebarentolk met Shawnee-bloed en betrokken bij het incident, keerde in 1810 terug naar het gebied als lid van Manuel Lisa’s ‘bontgenootschap’. De indianen kregen hem te pakken en doodden hem. Hij werd gruwelijk verminkt…

 

 

Yellowstone River

Yellowstone River

Clark trok met zijn groep richting de Yellowstone River met Sacagawea als gids. Stroomafwaarts vanaf de monding van de Yellowstone kwam de complete expeditie weer bij elkaar. Pierre Cruzatte, een van Clarks jagers met niet al te beste ogen, zag Lewis aan voor een eland en schoot hem in zijn achterwerk. Lewis kon het gelukkig navertellen. Sacagawea, Toussaint en Jean Baptiste werden bij de Mandan afgezet en via de Missouri was de Lewis & Clark expeditie spoedig thuis in St. Louis, waar ze op 23 september 1806 aankwamen.

Het doel van de expeditie was behaald:

  • De Stille Oceaan werd bereikt
  • De mythische Noordwest-passage was ontkracht
  • De onbekende wereld was in kaart gebracht (140 plattegronden!)
  • Diplomatieke betrekkingen en handelsrelaties met indianenstammen waren opgezet
  • Soevereiniteit over het gebied was uitgedragen (Doctrine of Discovery)

De expeditie opende de deur voor nieuwe verkenningen, handel en wetenschappelijke ontdekkingen. Het gekke was dat de Lewis & Clark expeditie in de 19e eeuw vrijwel vergeten was. Aan het begin van de 20e eeuw kwam de expeditie echter weer in de belangstelling door twee exposities over de pionieren van Amerika. Na grondig onderzoek rond 1950 van de ontdekkingsreis werden de heldendaden van Lewis en Clark beter bekend bij het grote publiek. De dagboeken werden pas in 2004 gepubliceerd en de populariteit van Lewis en Clark steeg naar ongekende hoogte. Hun expeditie is nu de meest beroemde expeditie van Noord-Amerika en Lewis en Clark zijn verheven tot iconen van de Nieuwe Wereld.

Meer dan 200 planten- en diersoorten en 72 verschillende indianenstammen werden ontdekt, waarvan velen niet lang na de expeditie zouden uitsterven en die tegenwoordig volstrekt onbekend zijn. De dagboeken van Lewis en Clark zijn alleen daarom al van groot historisch belang.

800px-Lower_Missouri_RiverDe ontdekkingsreizigers zagen vele betoverende rivieren en een grote diversiteit aan landschappen. De reis begon met de oogstrelende, maar o zo verraderlijke Missouri en haar paradijselijke omgeving. Immense kuddes buffels, herten, elanden en antilopen zo ver het oog kon zien. Kolossale gebergten als de Rocky Mountains, de Continental Divide en de Cascades opdoemend aan de horizon, droge grasvlaktes die abrupt overgingen in regenwoud en de mistige en troosteloze aanblik bij Cape Disappointment met uitzicht op de woeste baren van de Stille Oceaan.

De heroïsche tocht van de wetenschappelijke legerexpeditie (met vrouw en baby!), die zonder de hulp van gastvrije stammen nooit voltooid had kunnen worden, zou echter grote gevolgen hebben voor de inheemse volken. Hun gastvrijheid kwam hen duur te staan. De indianen raakten in een paar decennia hun land, cultuur, eeuwenoude tradities en vrijheid kwijt aan de nieuwe, meedogenloze machthebbers. De natuur werd overhoop gehaald en vele levens en complete stammen gingen verloren door epidemieën, hongersnood, deportaties, oorlogen en culturele genocide. De traumatische wonden zijn nog altijd aanwezig bij hun nabestaanden, eeuwig en diep als de ravijnen van de Rocky Mountains, de zwijgende getuige van onvoorstelbaar leed.

De scherpe woorden die Clark gebruikte om de oorlogszuchtige en meedogenloze Sioux aan te duiden: “the vilest miscreants of the savage race” – de smerigste schoften van het primitieve ras – is een treffende omschrijving… van de blanke stam, niet van de Sioux.

Voor een virtuele reis van de expeditie, zie hier:
http://www.lewisandclarkexhibit.org/cd_index_flash.html

Meer informatie is te vinden op:
http://www.pbs.org/lewisandclark/index.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Lewis_and_Clark_expedition

http://www.nationalgeographic.com/lewisandclark/movie.html